غلطهای مصطلح را پاک کنیم!2

در ادامه درس قبلی (غلطهای مصطلح)، این بار نیز تعدادی از این غلطهای رایج که کمتر موردتوجه روزنامه نگاران قرار می گیرد و متاسفانه برحسب بی اطلاعی یا عادت نوشتاری آنها را به کار می برند، را ذکر می کنیم. کاربرد این کلمات غلط، در میان نوشته های ما را شاید بتوان علفهای هرزه ای نامید که به اشتباه در لابلای سبزیجات مفید برداشت می شوند؛ بدون اینکه متوجه این تفاوت باشیم و البته همین کاربرد مستمر این غلطهای مصطلح، بویژه از سوی روزنامه نگاران و نویسندگان، باعث ماندگاری آنان در زبان فارسی و آسیب به آن می شود. پس تاکید می کنیم از همین امروز با تمرین و تکرار این علفهای هرزه را از زبان فارسی جدا کنیم.

 

http://www.pana.ir/Image/PicArchive/2016/4/1_635958774555571956_s.jpg

 

 ارائه


  این کلمه، عربی‌شده‌ی «رأی» فارسی‌ به معنای: اندیشه، فکر، دیدگاه است. در عربی ارائه یعنی نشان دادن ونمایش دادن است.
در زبان فارسیِ معیار، یک غلط مصطلح شده که آن را به جای: عرضه کردن، تحویل دادن، تقدیم کردن، بیان کردن، ... به‌ کار می‌برند، که غلط است.


  تنها جایی که می‌توان از ارائه استفاده کرد، هنگامی‌ست که در معنای درست خود (نشان دادن، نمایش دادن) باشد، که برای آن هم بهتر است همین برابرهای فارسی را به‌کار ببریم.

مثال:
جمله ی نادرست: این پایگاه ها نسبت به ارائه خدمات امدادی به راهپیمایان خدمات ارزنده ای ارائه کردند.


جمله ی درست: این پایگاه‌ها برای امداد به راهپیمایان، خدمات‌رسانیِ ارزنده‌ای داشتند.


جمله ی نادرست: ناسا اعلام کرده که به زودی نقشه 360 درجه ای را که از عکس های ارسالی توسط ربات های مریخ پیما ساخته شده، ارائه می کند.


جمله ی درست: ناسا اعلام کرده‌است، که به‌زودی نقشة 360 درجه‌ای‌ را با عکس‌های ارسالیِ ربات‌های مریخ‌پیما آماده می کند.


اقلاً، اکثراً


  کاربرد این دو کلمه همیشه و در هر جمله‌ای نادرست است.

  اسم تفصیل عربی (اقلّ، اکثر) تنوین قبول نمی‌کند؛ زیرا غیرمنصرف است. برای اقلاً باید برابرهایی مانند: دست‌کم، لااقل، حداقلّ به کار برد، و برای اکثراً برابرهایی نظیر: بیش‌تر، اغلب، اکثر مصرف دارد.

مثال:
جمله ی نادرست: ... مقام‌های محلی ولایت قندهار در جنوب افغانستان گفته‌اند که در اثر 'حمله خودی' در ولسوالی ژیری این ولایت اقلاً پنج مامور پلیس کشته شده‌اند.


جمله ی درست :... مقام‌های محلی ولایت قندهار در جنوب افغانستان گفته‌اند که در اثر 'حمله خودی' در ولسوالی ژیری این ولایت دست کم پنج مامور پلیس کشته شده‌اند.


جمله ی نادرست: وی در توضیح این که اکثراٌ نقش آدم های طبقه متوسط جامعه را بازی می کند و این بار نقش متفاوتی را نسبت به قبل قبول کرده است تصریح کرد...


جمله ی درست: وی در توضیح این‌که اغلب نقش شخصیت‌های طبقة متوسط جامعه را می‌پذیرد، اما این بار بازیِ متفاوتی دارد، تصریح کرد...


بالاخره


  به نوشته‌ی استاد نجفی، بالاخره در عربی اصلاً به‌کار نرفته؛ در فارسی هم آن‌قدرها سابقه و حضور رسمی نداشته و ندارد. پس کاربرد این ترکیب «من‌درآوردی» ضروری نیست؛ چون برابرهای خوبی هم برایش داریم؛ مانند: سرانجام، عاقبت، درآخر، سرآخر، در پایان، آخر سر...

مثال:
جمله ی نادرست: وقتی قرار باشد دنبال بهانه باشی بالاخره چیزی را می توانی پیدا بکنی که اذهان ساده را مشوش کنی..

.
جمله ی درست: وقتی قرار باشد پی بهانه باشی، عاقبت چیزی می‌یابی که ذهن‌های ساده را آشفته کنی ...


جمله ی نادرست: البته هر کدام از دوستان ممکن است ایراداتی به این لیست بگیرند، اما بالاخره این کار سخت و نفس گیری بود.


جمله ی درست: البته دوستان شاید به این فهرست ایرادهایی بگیرند؛ اما به‌هر حال، کاری سخت و نفس‌گیر بود.


بخشیدن


  بخشودن به معنای آمرزیدن است؛ اما بخشیدن، یعنی هدیه دادن! نویسندگان باید دقت کنند که این دو را با هم اشتباه نگیرند و به جای هم به‌کار نبرند!


***برای مثال :در ترجمه‌ی «بسم‌الله الرّحمن الرّحیم»، نگویند و ننویسند: به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان؛ بلکه بنویسند و بگویند: به نام خداوند بخشاینده‌ی مهربان


جمله ی نادرست: آنچه امروز بدان نیاز داریم، بخشش نیست بلکه عدالت است که می تواند ما را در این اقدام اساسی و در راستای مسیر و ادبیات مشترک به هدف برساند.


جمله ی درست: آنچه امروز بدان نیاز داریم، بخشایش نیست؛ بلکه تنها عدالت می‌تواند ما را در این کار اساسی، و مسیر و ادبیات مشترک به هدف برساند.

به بهانه‌ی


  کاربرد این ترکیب به معنای به مناسبتِ نادرست است؛ چون بهانه یعنی: توسّل به امری آشکار، اما دروغین برای رسیدن به هدفی پنهان! ودر معنا در واقع منفی است.


 مثال:

در این جمله بهانه درست است: به بهانه‌ی خاموشیِ برق از خانه بیرون رفت.


اما این جمله نادرست است: به بهانه‌ی ششصدمین سال زاده شدن حافظ شیرازی ...
زیرا جشن زادروز حافظ برای برگزاری به بهانه نیاز ندارد! پس باید گفت: به مناسبت ششصدمین سال ...اما اگر واقعاً موضوع بهانه‌گیری باشد، می‌توان از همین ترکیب استفاده کرد.


کاربرد درست «به‌بهانه‌ی»: شورای امنیت نمی تواند به بهانۀ خطرات جعلی کشورها را مورد تحریم قرار دهد.

ویرایش کامل این جمله: شورای امنیت نمی‌تواند به بهانۀ خطرات جعلی کشورها را تحریم کند.

 

***توجه کنید!

 

کلمه غلط

کلمه درست و جایگزین

Îبلیط

Pبلیت

Îباطری

Pباتری

Îغلطیدن

Pغلتیدن

Îامپراطور

Pامپراتور

Îاطو

Pاتو

 

 

***توجه کنید!

 

کلمه نادرست

کلمه درست و جایگزین

Îافریقا، امریکا

Pآفریقا، آمریکا

Îتماس گرفتن

Pتلفن زدن(کردن)، ارتباط گرفتن

Îدرب

Pدر، دروازه

Îنامبرده

Pیادشده، مذکور

Îنشانگر

Pنشان دهنده

Îنهار

Pناهار

 

ریاضی را با زمان پیش ببرید .
ورود نمایندگی ها دریافت کارنامه درخواست نمایندگی تالار افتخارت آلبوم تصاویر نظرسنجی سرگرمی ها خبرنامه